أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
297
تجارب الأمم ( فارسى )
در آن روز از هفتاد گذشته بود . در اين سال كلوذانى نيز از وزيرى بر كنار شد و حسين بن قاسم به جاى وى گمارده شد . گزارش انگيزهء وزير شدن حسين بن قاسم و ترفندى كه به كار بست : ابو القاسم بن زنجى براى وزير شدن حسين بن قاسم [ 1 ] داستانى شيرين آورده گويد : ابو على حسين بن قاسم معروف به « ابو جمال [ 2 ] » براى من دوستى بود كه به من اعتماد داشت او مرا به پنهانگاه خود راه مىداد و با من رايزنى مىكرد . اين رفتار او مرا ناگزير كرد تا براى وزير شدن او بكوشم و به هر ترفندى دست يازم ، يكى از خوشمزهترين كارها كه كردم آنست كه ، مردى در مدينة السلام [ بغداد ] كه به « دانيالى [ 3 ] » شناخته مىشد ، همواره دنبال من بود و برخى شبها را نيز نزد من مىماند ، او اسرار خود با من مىگفت كه دستنوشتهاى كهن نما ، ميسازد و به دانيال نبى نسبت ميدهد و در آن نام دولتمردان را با حرفهاى جدا جدا چنان جا ميدهد ، كه هر گاه گردآورى شوند ، آن
--> [ ( 1 - ) ] M : ابو القاسم زنجى گنوسيست و روايت كنندهء شهادت حلاج است ( خ 5 : 155 ) حسين بن قاسم نيز گنوسيست شلمغانى مذهب ( خ 5 : 367 و 423 ) و متهم به بددينى ( خ 5 : 353 ) است . [ ( 2 - ) ] M : شتربان ، حسين بن قاسم بن عبيد الله بن سليمان بن وهب ( عريب : 164 پ 6951 ) . [ ( 3 - ) ] M : دانيالى را كه گويا يك جهود مسلمان شده است مىتوان يكى از دريچهها ، هر چند كوچك براى نفوذ اخبار معروف به « اسرائيليات » در ميان طبقات بالاى جامعه ، در دوران خلافت عباسى شمرد . اين مرد ، از راه دوستى با يك خواجهء حرمسرا و بىسواد بنام مفلح ، در دربار نفوذ كرده ، افسانههاى جهودان را در مغز خليفهء ساده لوح و زود باور چون مقتدر مىگنجاند . اين خليفه در اثر كم سوادى خود مانند پيشينيانش نسبت به جهودان با ديدهء احترام و « اهل كتاب بودن » مىنگريست . دانيالى به پاداش آن كار ، به سمت بزرگ « محتسب بغداد » با ماهيانه دويست دينار گمارده شده است . نفوذ جهودان و مسيحيان در دربار خليفگان عرب در بغداد ، منحصر به دانيالى نبود ، چنان كه خواهيم ديد ، دبير حسين بن قاسم وزير ، ابو بشر نصرانى است ( 5 : 350 ) ، دبير خاندان رائق ، ابراهيم نصرانى است ( خ 5 : 352 ) ، دبير مونس مظفر دشمن و براندازندهء خاندان فرات و كودتاگر ضد مقتدر و كشندهء او ، استفان پسر يعقوب است ( خ 5 : 352 ) .